مۆدێلی یەکگرتن و کۆتایی سەردەمی بارزانی

Tuesday, 01.06.2026, 06:21 PM

تێبینی ئەم بابەتە بە هەرسێ زمانی کوردی-عەرەبی- ئینگلیزی نوسراوە

کاتێک دەسەڵات دەبێتە کێشە: مۆدێلی یەکگرتن و کۆتایی سەردەمی بارزانی

بۆ ماوەی نیو سەدەی ڕابردوو، واشنتۆن ناوی بارزانی وەک نەگۆڕێکی ستراتیژی دەبینی. لە سەردەمی مەلا مستەفا بارزانی لە جەنگی سارددا تا دەگاتە هاوبەشیی دوای ٢٠٠٣ لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان، گریمانەکە سادە بوو: سەرکردایەتی بارزانی یەکسانە بە سەقامگیری کورد، و لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە عێراق و ناوچەکەدا دەگونجێت. بەڵام چیتر ئەو گریمانەیە ڕاست نییە.

ئەوەی گۆڕاوە بەخەبەرهاتنەوەیەکی ئەخلاقی لە ناکاو نییە لە واشنتۆن، بەڵکو کەڵەکەبوونی مەترسییەکانە. مۆدێلی بارزانی، دەسەڵاتی تاکەکەسی، میراتگریی بنەماڵەیی نادروست، دارایی ناڕوون، و لاوازیی حکومڕانی و سەربازییان، تەنها شتگەلێکی کۆن نین، بەڵکو چالاکانە دەبنە هۆی ناسەقامگیری. لە ڕووی سیاسییەوە، مەسعود بارزانی و کوڕەکانی هێڵی "هاوبەشی جێی متمانە"یان تێپەڕاندووە و بوونەتە "بارگرانییەکی بەڕێوەبراو".

ئەم هەڵسەنگاندنە دوای نەخشەیەکی ناسراو و بەڵگەدار لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکادا دێت: مۆدێلی یەکگرتن (The Convergence Model). مۆدێلی یەکگرتن ئایدۆلۆژیا نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی پێکهاتەییە. ئەو سەرکردانەی کە بۆ ماوەیەکی درێژ لەبەر هۆکاری ستراتیژی تەحەمول کراون، کاتێک چوار سیستەمی سەربەخۆ یەکدەگرن، دەبنە کەسی نەخوازراو؛ کە هەموو ئەمانە بەرپرسن لە ڕووخانی بارزانی. یەکەم: هاوکارییە دەرەکییەکان بۆ کوردستان کە لەلایەن بنەماڵەی بارزانییەوە کۆنترۆڵ کراون، بەبێ چاودێری و بە پارەی باجدەرانی ئەمریکی، چیتر ناتوانرێت لەبەردەم کۆنگرێس یان پشکێنەرە گشتییەکاندا بەرگرییان لێ بکرێت. دووەم: ئاشکرابوونی بەردەوام لە میدیاکاندا، کە پێشتر لەلایەن پارێزەرە گرانبەهاکان و کارمەندانی پەیوەندییە گشتییەکانی بارزانییەوە کپ دەکران، کە پارەی خەیاڵییان پێدەدرا (کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە مووچەی پێشمەرگە و فەرمانبەران بووە) بۆ ترساندنی ڕەخنەگران بە هەڕەشەی یاسایی و کەسی. سێیەم: ئاشکراکردنی زانیارییەکان لەلایەن کەسانی ناوخۆ و "سۆفتوێرەکان" کە ناتوانرێت نکۆڵییان لێ بکرێت و بنەماڵەی بارزانی وەڵامیان نەداوەتەوە، تەنها لە ڕێگەی وتەی بێ ناو لەلایەن نوێنەرەکانیانەوە کە دۆخەکەیان لە مشتومڕی سیاسییەوە گۆڕیوە بۆ مەترسییەکی یاسایی گەورە بۆ سەر کوڕەکانی بارزانی. لە کۆتاییدا، دادگاکان و ڕێکخەرە فیدراڵییەکان، تۆمەتەکانی پێشێلکردنی یاسای ئەمریکا، لەوانەش پێشێلکاریی نێودەوڵەتی مافەکانی مرۆڤ، هەڕەشە بۆ سەر ئۆپەراسیۆن و ئەفسەرانی هەواڵگری ئەمریکا، و شوێنپێهەڵگرتنی دارایی، پاشەکشە بە مەحاڵ دەکەن. هەرچەندە ئەمە شتێکی نوێ نییە، بەڵام هیچ فاکتەرێکی تاکی یەکلاکەرەوە نییە. هۆشدارییە هەواڵگرییەکان بە تەنیا هاوپەیمانی کۆتایی پێ ناهێنن؛ مانشێتەکان بە تەنیا هاوبەشەکان ناڕووخێنن. بەڵام کاتێک ئەم هێزانە یەکدەگرن، وەک ئەوەی ئێستا بە خێراییەکی زۆر ڕوو دەدات، ئیدارەکان دەسەڵاتی بڕیاردانیان لەدەست دەدەن. پەیوەندییەکان نەک بە وتار، بەڵکو بە دوورکەوتنەوە کۆتاییان دێت.

ئەمە ئەو شوێنەیە کە ئێستا سەرکردایەتی بارزانی و کوڕەکانی تێیدا وەستاون.

شەرعیەت بە ڕەچەڵەک نییە، بەڵکو گرێبەستێکی کۆمەڵایەتییە. پێویستی بە دامەزراوەی کارا، هەڵبژاردنی باوەڕپێکراو، میدیای ئازاد، و دانیشتووانێکە کە ڕەزامەند بن نەک لە ترساندا مۆڵەت بدەن. حکومەتی هەرێم لە ژێر سەرکردایەتی بارزانیدا وەک ئەوە دەردەکەوێت کە بەبێ ئەو گرێبەستە حکومڕانی دەکات. ڕۆژنامەنووسان، ڕکابەرە سیاسییەکان و نەیارە بازرگانییەکان بەهۆی چاوچنۆکیی بارزانییەوە بنکۆڵ کراون، و چالاکوانان لە ژێر پاساوی ئەمنی ساختەدا دەستگیر کراون؛ تۆمەتی ئەشکەنجەدان و خراپ مامەڵەکردن لە چەندین کەیسدا هاتووە. ئایا هەموو بانگەشەیەک لە کۆتاییدا یەکلایی دەبێتەوە یان نا، کەمتر گرنگە لەو نەخشە مەترسیدارەی کە دروستی دەکەن. ئەو وردبینییە هاوتەریب لەگەڵ ڕاپۆرتە بەردەوامەکان کە لە ناوەندە دیپلۆماسی و بانکی و یاساییەکاندا بڵاودەبنەوە دەربارەی ئەگەری کەوتنە ژێر گەمارۆکانی ئەمریکا، لەوانەش دەنگۆی سەرنجی نووسینگەی کۆنترۆڵی سەرمایە بیانییەکان (OFAC). دەنگۆکان دۆزینەوەی کۆتایی نین، بەڵام لە سیاسەتی مۆدێرندا، ژینگەکان بە خێرایی ڕەفتارەکان دەگۆڕن: بانکەکان دەوەستن، ئەفسەرانی هاوکاری خۆیان دەپارێزن، و ستافی کۆنگرێس داوای کۆبوونەوەی زانیاری دەکەن. هەروەها، ئەمریکا و ئەم ئیدارەیە نیشانیان داوە کە هیچ دوودڵییەکیان نییە لە لادانی دیکتاتۆرەکان و گرتنەدەستی جڵەوی "بەڕێوەبردنی" وڵاتە ستەملێکراوەکان؛ یەکگرتن خێراتر دەبێت.

حکومەتی هەرێم ناتوانێت و نایەوێت مووچەی سوپاکەی بدات. ناسەقامگیرترین شکست، پێکهاتەییە. حکومەتێک کە مووچەی سوپاکەی خۆی نەدات، ناتوانێت بانگەشەی جێگەی متمانەیی بکات. قەیرانە بەردەوامەکانی مووچەی نەدراو یان دواکەوتووی پێشمەرگە، ئەو هێزەی کە بۆ ماوەیەکی درێژ وەک بەردی بناغەی ئاسایشی ناوچەکە و هاوکاری ئەمریکا و هاوپەیمانان ناسێنرابوو، زیانێکی قووڵی بە متمانەی کورد گەیاندووە. سوپای بێ مووچە تەنها بێ ورە نییە، بەڵکو مەترسیداریشە. دڵسۆزی پارچەپارچە دەبێت، دیسپلین دادەخورێت، و هەژموونی دەرەکی ڕێگەی تێدا دەدۆزێتەوە. ئەوەی مەسرور بارزانی وا دەردەکەوێت تێی نەگەیشتبێت، وانەیەکە کە چەندین جار لە مێژووی شکستی سەربازی و هەواڵگریدا نووسراوەتەوە: تەکنەلۆژیا ناتوانێت جێگەی هەواڵگری مرۆیی (HUMINT) بگرێتەوە، و سیستەمی چاودێری ناتوانێت ببێتە جێگرەوەی شەرعیەت، ورە، یان سەربازی مووچەخۆر. دەزگا هەواڵگرییەکانی کە دەستبەرداری HUMINT دەبن لە پێناو هەستەوەرەکان، سیخوڕی یان کۆکردنەوەی ئۆتۆماتیکی، هەمیشە لە خوێندنەوەی "هەڕەشە و زەوی"دا هەڵە دەکەن. چاودێری تەکنەلۆژیای بەرز بەبێ سەرباز، سیخوڕی بەبێ فەرمانبەری مووچەخۆر، و هەواڵگری ئاماژەکان بەبێ هێزی خۆجێی متمانەپێکراو، دەوڵەت بەهێز ناکەن؛ بەڵکو ناواخنەکەی بەتاڵ دەکەنەوە.

مێژوو ڕوونە: ئەو ڕژێمانەی چاودێری دانیشتووانەکەیان دەکەن لە کاتێکدا لە پێدانی مووچەی سوپاکەیان شکستیان هێناوە، ئاسایش بەدەست ناهێنن؛ بەڵکو داڕووخان خێرا دەکەن. هیچ سیستەمێکی چاودێری ناتوانێت ببێتە جێگرەوەی تۆڕە هەواڵگرییە مرۆییە بەهاندراو و قەرەبووکراوە و شەرعییەکان. ئیمپراتۆریەتەکان کاتێک ناڕووخێن کە تەکنەلۆژیایان کەم بێت، بەڵکو کاتێک دەڕووخێن کە دەستبەرداری ئەو مرۆڤانە دەبن کە مانا بە هەواڵگری دەبەخشن. وەک نیکۆلۆ ماکیاڤێلی هۆشداری داوە: "یەکەم ڕێگە بۆ هەڵسەنگاندنی زیرەکیی فەرمانڕەوایەک ئەوەیە سەیری ئەو پیاوانە بکەیت کە لە دەورین—و ئایا ئەوان ڕازین یان نا." سەربازانی بێ مووچە ڕازی نین و هۆشدارین کە ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی دواجار درکی پێ دەکەن. هەمان شت بۆ فەرمانبەرانی شارستانی لە هەرێمی کوردستان دەقۆزرێتەوە، کە چەندین جار بێ مووچە دەمێننەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی مانگرتن و نائارامی. دەوڵەتێک کە نەتوانێت مووچە دابین بکات، ناتوانێت سەقامگیری بۆ دانیشتووانەکەی یان پێشبینیکردن بۆ هاوبەشەکانی دابین بکات.

پاشان پرسی دەوڵەمەندبوونی خودی و بەرکەوتنی یاسایی لەسەر ئاستی جیهانی هەیە. ئەم شکستە یاسایی و ئەخلاقییانە ئەو یەکگرتووییەی کە پێشتر سەرکردایەتی بارزانی نیشانی دەدا، لەناو دەبەن. ئەو ڕاستییەی کە فەرماندەیەکی باڵای پێشوو، سیروان بارزانی، سکاڵای لەسەر تۆمارکراوە و ئێستا ڕووبەڕووی کۆکردنەوەی قەرەبوویەکی گەورە دەبێتەوە لە جیهاندا لە کەیسی (Iraq Telecom Limited v. Korek/Barzani) بە تۆمەتی ساختەکاری و گەندەڵی، ئاماژەیە بۆ کێشەیەکی قووڵتر: تێکەڵبوونی دەسەڵاتی بنەماڵەیی، دەسەڵاتی سەربازی و دەوڵەمەندبوونی تایبەت. ئەم تێکەڵاوبوونە تەنها ناکۆکییەکی ناوخۆیی نییە؛ بەڵکو بووەتە کابوسێکی یاسایی و مەترسییەکی گەورە لەسەر ناوبانگ. ئەمە چەندین تۆمەت دەگرێتەوە کە مەسرور بارزانی و خوشک و براکانی وەڵامیان نەداوەتەوە سەبارەت بە بەرژەوەندی کۆمپانیاکان، گرێبەستەکان و تاکتیکەکانی تر کە باس لەوە دەکرێت سوپای ئەمریکایان ناچار کردووە پارەی زیاتر بۆ نەوتێک بدات کە لەلایەن پارتییەوە کۆنترۆڵ کراوە.

لە سەردەمی مەسرور بارزانیدا، دەسەڵات چڕبووەتەوە، هەرچەندە توانای دامەزراوەیی لاواز بووە. ناوەندگەرێتی دەسەڵات لە ناو پارتیدا ڕەنگە بۆ ماوەیەکی کاتی کۆنترۆڵ بپارێزێت، بەڵام گۆشەگیرییەکی درێژخایەن خێرا دەکات. واشنتۆن پێویستی بەوە نییە سەرکردایەتییەکە بە ناشەرعی ڕابگەیەنێت بۆ ئەوەی مامەڵەی لەگەڵ بکات، تەنها پێویستی بەوەیە بگاتە ئەو ئەنجامەی کە بەردەوامی پشتپێبەستن، مەترسییەکەی زیاترە لە سوودەکەی.

هەروەها گەلی کورد ڕووبەڕووی میراتگریی بنەماڵەیی دەستکرد و کێشەی "شازادە" بووەتەوە کە لەلایەن مەسرور بارزانییەوە دروستکراوە. هیچ شتێک وەک دیمەنی میراتگریی بنەماڵەیی ناشەرعیبوون نیشان نادات. دەرکەوتنی میراتگرێکی نوێ، کوڕەکەی مەسرور، کە کەسایەتییە گشتییەکەی لە نێوان کولتوری ناودارانی ئینستاگرام و وێنە لەگەڵ مۆدێلەکان و ئاماژە نمایشکارییەکان بۆ سەرکردایەتی سەربازی دێت و دەچێت، بە ڕوونی دیارە. پیشاندانی میدیایی، لەوانەش پەیوەندییە کاتییەکان لەگەڵ دامەزراوەکانی وەک ساندهێرست، وا دیارە بۆ ئەوە دیزاین کراوە کە ئاماژە بێت بۆ میراتگری و شایستەیی نەک دەسەڵاتێکی بەدەستهاتوو. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ئەمە وەک بەردەوامی ناخوێنێتەوە، بەڵکو وەک هۆشداری دەبینێت. نزیکی لە دامەزراوە دێرینەکان شەرعیەت نابەخشێت؛ بەڵکو سەرنجی زیاتر ڕادەکێشێت. میراتگرییەک کە لە ناوەندی سوپای بێ مووچە، ڕۆژنامەنووسانی دەستگیرکراو و فەرمانبەرانی مانگرتوودا بێت، سەقامگیری نییە، بەڵکو نمایشە.

تیۆری مۆدێلی یەکگرتن بووەتە واقیع. کاتێک چیتر بەرگری لە هاوکارییەکان ناکرێت، کاتێک ڕووی ڕاستی دەسەڵات دەردەکەوێت، کاتێک کەسانی ناوخۆ و دادگاکان دەست دەکەن بە کۆکردنەوەی بەڵگەکان، و کاتێک شەرعیەتی ناوخۆیی دەڕووخێت، هاوپەیمانییەکە خۆی دەبێتە بارگرانی. لەو خاڵەدا، بەردەوامی پشتگیری چیتر ئاماژە نییە بۆ سەقامگیری یان ستراتیژ، بەڵکو ئاماژەیە بۆ هاوبەشبوون لە تاوان. مێژوو لەمەدا ڕوونە: ئەو ڕژێمانەی دامەزراوەکانی خۆیان بەتاڵ دەکەنەوە لە کاتێکدا پشتگیرە دەرەکییەکانیان چاوپۆشییان لێ دەکەن، نامێننەوە، و متمانەی ئەو کەسانەش کە ڕێگەیان بۆ خۆش کردوون نامێنێت. ڕێگەی بەرپرسیارانە دواخستن یان نکۆڵیکردن نییە، بەڵکو کشانەوە، لێپرسینەوە و دووبارە ڕێکخستنەوەیە. ویلایەتە یەکگرتووەکان بە کشانەوە لە مۆدێلە شکستهێناوەکانی حکومڕانی هەژموونی خۆی لەدەست نادات؛ بەڵکو بە دەستگرتن بەوانەوە هەژموونی لەدەست دەدات دوای ئەوەی شکستیان حاشاهەڵنەگر دەبێت.

*ماتیا مۆر* نووسەر، شرۆڤەکار و ڕاوێژکاری بواری سایبەرە. خاوەنی ماستەرە لە تەکنەلۆژیا و سیاسەتی ئاسایشی سایبەر و بڕوانامەی لە زانستە سیاسییەکان هەیە. بابەتەکانی لە فاینانشیاڵ تایمز، بزنێس ئینسایدەر، دەیلی کۆڵەر، میامی هێراڵد و گۆڤارە ئەکادیمییەکاندا بڵاوکراونەتەوە. ئەو نووسەری کتێبی (Despots and Demons)ە کە بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٦دا بڵاوببێتەوە. هەروەها کاندیدی کۆمارییەکان بووە بۆ کۆنگرێس لە کالیفۆرنیا لە ساڵی ٢٠١٠.

--------------------------------------------------------------------------

عندما تصبح السلطة هي المشكلة: نموذج التقارب ونهاية عصر بارزاني

بقلم: ماتي مور

على مدى ما يقرب من نصف قرن، تعاملت واشنطن مع اسم بارزاني بوصفه ثابتًا استراتيجيًا.

من بروز مصطفى بارزاني خلال الحرب الباردة، إلى الشراكة التي تلت عام 2003 مع حكومة إقليم كردستان، كان الافتراض بسيطًا: قيادة بارزاني تعني الاستقرار الكردي، ومتوافقة مع المصالح الأمريكية في العراق والمنطقة الأوسع. هذا الافتراض لم يعد قائمًا.

ما تغيّر ليس صحوة أخلاقية مفاجئة في واشنطن، بل تراكم المخاطر. نموذج بارزاني القائم على الحكم الشخصي، والتوريث العائلي غير الشرعي، وغياب الشفافية المالية، وضعف الحوكمة والمؤسسة العسكرية، لم يعد مجرد نموذج متجاوز، بل أصبح عاملًا مُزعزعًا للاستقرار بشكل فعلي. وبلغة السياسة، تجاوز مسعود بارزاني وأبناؤه الخط الفاصل من “شركاء موثوقين” إلى “أعباء يجب إدارتها”.

تأتي هذه المراجعة ضمن نمط مألوف وموثّق جيدًا في السياسة الخارجية الأمريكية: نموذج التقارب. هذا النموذج ليس أيديولوجيا، بل عملية بنيوية. قادة يتم التسامح معهم لفترة طويلة لأسباب استراتيجية يصبحون غير قابلين للاستمرار عندما تتقاطع أربعة أنظمة مستقلة، وجميعها تسهم اليوم في أفول بارزاني.

أولًا، لم يعد من الممكن الدفاع أمام الكونغرس أو المفتشين العموميين عن المساعدات الأجنبية الموجهة إلى كردستان، والتي تسيطر عليها عائلة بارزاني دون رقابة، وبتمويل من دافعي الضرائب الأمريكيين.

ثانيًا، هناك انكشاف إعلامي مستمر، كان في السابق يُحتوى عبر محامي العلاقات العامة الباهظي الكلفة وعمليات الترهيب القانونية والشخصية ضد المنتقدين، بتمويل سخي (غالبًا من رواتب البيشمركة والموظفين المدنيين).

ثالثًا، ظهرت إفادات من مُبلّغين عن المخالفات ومصادر داخلية لا يمكن إنكارها، ولم تعالجها عائلة بارزاني إلا بتصريحات منسوبة إلى “ممثليها”، ما نقل الملف من نقاش سياسي إلى مخاطر قانونية جدية تطال أبناء بارزاني.

وأخيرًا، دخلت المحاكم والهيئات التنظيمية الفيدرالية على الخط، مع ادعاءات بانتهاكات للقانون الأمريكي، بما في ذلك انتهاكات محتملة لحقوق الإنسان الدولية، وتهديدات لعمليات الاستخبارات الأمريكية وضباطها، وتتبع الأصول، ما يجعل التراجع مستحيلًا.

ورغم أن أي عامل من هذه العوامل ليس حاسمًا بمفرده—فالتحذيرات الاستخباراتية وحدها لا تنهي التحالفات، والعناوين الصحفية وحدها لا تُسقط الشركاء—إلا أن تقارب هذه القوى، وبالوتيرة المتسارعة الحالية، يُفقد الإدارات الأمريكية هامش المناورة. العلاقات لا تنتهي بخطب، بل بالابتعاد التدريجي.

وهنا تقف اليوم قيادة بارزاني وأبناؤه.

الشرعية ليست نسبًا عائليًا؛ إنها عقد اجتماعي. وهي تتطلب مؤسسات فاعلة، وانتخابات ذات مصداقية، وصحافة حرة، وسكانًا يوافقون لا يذعنون بدافع الخوف. على نحو متزايد، يبدو أن حكومة إقليم كردستان تحت قيادة بارزاني تحكم من دون هذا العقد.

الصحفيون، والخصوم السياسيون، والمنافسون في الأعمال، تعرضوا للإقصاء بسبب جشع بارزاني، واحتُجز نشطاء بذريعة مبررات أمنية واسعة ومصطنعة، وترافقت عدة قضايا مع مزاعم سوء معاملة وتعذيب. وليس جوهر المشكلة في إثبات كل ادعاء على حدة، بل في النمط الخطير الذي تُشكّله هذه الوقائع.

ويتزايد التدقيق بالتوازي مع تقارير مستمرة في الأوساط الدبلوماسية والمصرفية والرقابية حول احتمال التعرض لأنظمة العقوبات الأمريكية، بما في ذلك أحاديث عن اهتمام محتمل من مكتب مراقبة الأصول الأجنبية (OFAC). الشائعات ليست أحكامًا، لكنها في السياسة الحديثة تغيّر السلوك بسرعة: البنوك تتوقف، وموظفو المساعدات يتريثون، وموظفو الكونغرس يطلبون إحاطات. ومع إظهار الولايات المتحدة وهذه الإدارة عدم التردد في إسقاط الطغاة وتولي إدارة دول مضطهدة، يتسارع التقارب.

لا تستطيع حكومة إقليم كردستان، ولن تستطيع، دفع رواتب جيشها بنفسها. وهذا هو الفشل البنيوي الأخطر. فالحكومة التي لا تدفع رواتب جيشها لا يمكنها الادعاء بالموثوقية. الأزمات المتكررة المتمثلة في تأخير أو عدم دفع رواتب البيشمركة—القوة التي طالما سُوّق لها كركيزة للأمن الإقليمي ودعم الولايات المتحدة وحلفائها—ألحقت ضررًا بالغًا بالمصداقية الكردية.

الجيش غير المدفوع الأجر ليس فقط محبطًا؛ بل خطير. تتفكك الولاءات، ويتآكل الانضباط، وتجد التأثيرات الخارجية طريقها. وما يبدو أن مسرور بارزاني لا يدركه هو درس متكرر في تاريخ الفشل العسكري والاستخباراتي: التكنولوجيا لا تعوض الاستخبارات البشرية، وأنظمة المراقبة لا تحل محل الشرعية أو المعنويات أو الجنود المدفوعي الأجر.

أجهزة الاستخبارات التي تهجر HUMINT لصالح المجسات والبرمجيات التجسسية والجمع الآلي للمعلومات، تخطئ دائمًا في قراءة “التهديد والأرض”. المراقبة عالية التقنية بلا جنود، والبرمجيات التجسسية بلا موظفين مدنيين يتقاضون رواتبهم، واستخبارات الإشارات بلا قوى محلية موثوقة، لا تقوي الدولة؛ بل تفرغها من الداخل.

التاريخ واضح: الأنظمة التي تراقب شعوبها بينما تفشل في دفع رواتب جيوشها لا تحقق الأمن، بل تُسرّع الانهيار. لا يوجد نظام مراقبة يمكنه أن يحل محل شبكات استخبارات بشرية محفزة، ومدفوعة الأجر، وذات شرعية. الإمبراطوريات لا تسقط بسبب نقص التكنولوجيا، بل بسبب التخلي عن البشر الذين يمنحون الاستخبارات معناها.

وكما حذّر نيقولا مكيافيللي: “أول طريقة لتقدير ذكاء الحاكم هي النظر إلى الرجال الذين يحيطون به—وما إذا كانوا راضين”. الجنود غير المدفوعي الأجر ليسوا راضين، وهذه إشارة تحذير بدأت الولايات المتحدة وحلفاؤها أخيرًا في إدراكها. وينطبق الأمر ذاته على الموظفين المدنيين غير المدفوعي الأجر في إقليم كردستان، الذين يتعرضون مرارًا لقطع الرواتب، ما يؤدي إلى إضرابات واضطرابات. الدولة التي لا تستطيع دفع الرواتب لا يمكنها توفير الاستقرار لشعبها أو القابلية للتنبؤ لشركائها.

ثم تأتي مسألة الإثراء الذاتي والتعرض القانوني على نطاق عالمي. تفاقم هذه الإخفاقات أسئلة قانونية وأخلاقية تقوض هالة الوحدة التي أسقطتها قيادة بارزاني سابقًا. إن حقيقة أن قائدًا عسكريًا سابقًا رفيع المستوى، شيروان بارزاني، قد رُفعت عليه دعوى ويواجه الآن تحصيلًا عالميًا لحكم ضخم في قضية Iraq Telecom Limited ضد Korek (بارزاني)، بتهم الاحتيال والاختلاس، تبرز مشكلة أعمق: تشابك سلطة العائلة، والقيادة العسكرية، والإثراء الخاص.

هذا التداخل لم يعد نزاعًا داخليًا فحسب، بل تحول إلى كابوس امتثال قانوني، يجلب مخاطر قانونية وسمعية مستمرة. ويشمل ذلك عددًا لا يُحصى من الادعاءات التي لم يتناولها مسرور بارزاني وأشقاؤه بشكل مباشر، بشأن تضارب المصالح مع الشركات والعقود، واستخدام أساليب قسرية يُزعم أنها أجبرت الجيش الأمريكي على دفع أسعار مبالغ فيها للنفط الخاضع لسيطرة الحزب الديمقراطي الكردستاني.

في عهد مسرور بارزاني، تركزت السلطة أكثر، في الوقت الذي ضعفت فيه القدرة المؤسسية. إن مركزية السلطة داخل الحزب الديمقراطي الكردستاني قد تحافظ مؤقتًا على السيطرة، لكنها تُسرّع العزلة على المدى الطويل. لا تحتاج واشنطن إلى إعلان عدم شرعية القيادة كي تتصرف على هذا الأساس؛ يكفي أن تخلص إلى أن الاعتماد المستمر عليها يولّد مخاطر تفوق المكاسب.

كما يواجه الشعب الكردي مسألة توريث عائلي مصطنع ومشكلة “الأمير” التي صنعها مسرور بارزاني. لا شيء يبرز غياب الشرعية أكثر من مشهد التوريث المفترض. ويتضح بشكل متزايد بروز وريث ناشئ، نجل مسرور، الذي تتأرجح صورته العامة بين ثقافة المشاهير الطموحة عبر منشورات إنستغرام لعارضات وأصدقاء سابقين، وإيماءات استعراضية نحو القيادة العسكرية.

ويبدو أن الظهور الإعلامي المُنسّق، بما في ذلك الارتباطات السريعة بمؤسسات نخبوية مثل ساندهيرست، صُمم للإيحاء بوراثة “أميرية” واستحقاق موروث، لا بسلطة مكتسبة. يقرأ المجتمع الدولي هذا لا بوصفه استمرارية، بل تحذيرًا. فالقرب من المؤسسات العريقة لا يمنح الشرعية؛ بل يجلب التدقيق. التوريث المصوَّر كإرث، في ظل جنود غير مدفوعي الأجر، وصحفيين معتقلين، وموظفين مضربين، ليس استقرارًا؛ بل استعراضًا.

لقد تحوّل نموذج التقارب من نظرية إلى واقع. فعندما يصبح الدفاع عن المساعدات مستحيلًا، ويستمر الانكشاف، ويبدأ المطلعون والمحاكم في الالتفاف حول الأدلة، وتنهار الشرعية الداخلية، يتحول التحالف نفسه إلى عبء. عند هذه النقطة، لا يعود الدعم المستمر إشارة إلى الاستقرار أو الاستراتيجية، بل إلى التواطؤ.

والتاريخ واضح أيضًا في هذا الشأن: الأنظمة التي تفرغ مؤسساتها من الداخل بينما يتغاضى الداعمون الخارجيون لا تدوم، ولا تدوم معها مصداقية من يمكّنها. المسار المسؤول ليس التأجيل أو الإنكار، بل الانفصال، والمساءلة، وإعادة المعايرة. لا تفقد الولايات المتحدة نفوذها بالانسحاب من نماذج حكم فاشلة؛ بل تفقده عندما تتشبث بها بعد أن يصبح فشلها غير قابل للإنكار.

ماتي مور كاتبة ومحللة ومستشارة في الأمن السيبراني. تحمل درجة ماجستير في تكنولوجيا وسياسات الأمن السيبراني، ودرجة في العلوم السياسية. نُشرت كتاباتها في فايننشال تايمز، وبيزنس إنسايدر، وديلي كولر، وميامي هيرالد، وفي مجلات أكاديمية. وهي مؤلفة كتاب سيصدر عام 2026 بعنوان «الطغاة والشياطين»، وكانت المرشحة الجمهورية للكونغرس في كاليفورنيا عام 2010.

--------------------------------------------------------------------

When Power Becomes the Problem: The Convergence Model and

the End of the Barzani Era

For much of the past half-century, Washington treated the Barzani name as a strategic constant. From the Cold War prominence of Mustafa Barzani to the post-2003 partnership with the Kurdistan Regional Government (KRG), the assumption was simple: Barzani leadership equaled Kurdish stability, and aligned with U.S. interests in Iraq and the wider region. That assumption no longer holds

What has changed is not a sudden moral awakening in Washington, but the accumulation of risk. The Barzani model, personalized rule, illegitimate dynastic succession, opaque finances, and their weakened governance and military are not merely outdated but actively destabilizing. In policy terms, Masoud Barzani and his sons have crossed the line from "reliable partners" to "managed liabilities

This reassessment follows a familiar and well-documented pattern in U.S. foreign policy: the convergence model. The convergence model is not an ideology; it is a structural process. Leaders long tolerated for strategic reasons become untenable once four independent systems align; all of which are responsible for Barzani's demise. Foreign aid to Kurdistan controlled by the Barzani family, without oversight, and with U.S. taxpayer funding, can no longer be defended to Congress or inspectors general. Second, there is sustained media exposure, which before now was contained by the Barzani's high-priced lawyers and PR operatives, paid handsome sums (most likely Peshmerga and civil servants' salaries) to intimidate critics with legal and personal threats. Third, there are whistleblower and insider disclosures that cannot be denied and have not been addressed by the Barzani family, except for unattributed quotes from representatives that have shifted the dynamic from policy debate to a substantial legal risk for the Barzani sons. Finally, the courts and federal regulators, allegations of violations of U.S. law, including international human rights violations, threats to our U.S. intelligence operations and officers, and asset-tracing make retreat impossible. While this is not new, no single factor is decisive. Intelligence warnings alone do not end alliances; headlines alone do not topple partners. But when these forces converge, as they are currently doing at a blistering pace, administrations lose discretion. Relationships end not with speeches, but with distance

This is where the Barzani leadership and sons now stand

Legitimacy is not lineage; it is a social contract. It requires functioning institutions, credible elections, a free press, and a population that consents rather than complies from fear. Increasingly, the KRG under Barzani's leadership appears to govern without that contract. Journalists, political rivals, and business adversaries have been undermined due to Barzani's greed, and activists have been detained under expansive and contrived security rationales; allegations of mistreatment and torture have followed multiple cases. Whether every claim is ultimately adjudicated is less critical than the dangerous pattern they create. That scrutiny intensifies alongside persistent reports circulating in diplomatic, banking, and compliance circles of potential exposure to U.S. sanctions regimes, including rumored Office of Foreign Assets Control (OFAC) attention. Rumors are not findings, but in modern policy, environments change behavior fast: banks pause, aid officers hedge, and congressional staff request briefings. And, the U.S. and this administration have shown there are no hesitations for removing despots and taking the reins to "run" oppressed countries; convergence accelerates

The KRG will not and cannot pay its own army. The most destabilizing failure is structural. A government that does not pay its own army cannot claim reliability. The ongoing crises over unpaid or delayed salaries for the Peshmerga, the force long marketed as a cornerstone of regional security and assistance to the U.S. and allies, have done profound damage to Kurdish credibility. An unpaid army is not merely demoralized; it is dangerous. Loyalty fragments, discipline erodes, and outside influence finds purchase. What Masrour Barzani appears to misunderstand is a lesson repeatedly written in the history of military and intelligence failure: technology cannot replace human intelligence, and surveillance systems cannot substitute for legitimacy, morale, or paid soldiers. Intelligence services that abandon HUMINT in favor of sensors, spyware, or automated collection invariably misread both "threat and terrain." High-tech surveillance without soldiers, spyware without paid civil servants, and signals intelligence without trusted local forces do not strengthen a state; they hollow it out

History is unequivocal: regimes that monitor their populations while failing to pay their armies do not gain security; they accelerate collapse. No surveillance system, can substitute motivated, compensated, and legitimate human intelligence networks. Empires fall not when they lack technology, but when they abandon the people who give intelligence meaning. As Niccolò Machiavelli warned, "The first method for estimating the intelligence of a ruler is to look at the men he has around him—and whether they are content." Unpaid soldiers are not content and are a warning that the U.S. and its allies are finally recognizing. The same applies to unpaid civil servants in the Kurdistan Region, who repeatedly go without salaries, triggering strikes and unrest. A state that cannot meet payroll cannot provide stability to its population or predictability to partners

Then there is the self-enrichment and legal exposure on a global scale. Compounding these failures are legal and ethical questions that pierce the aura of unity the Barzani leadership once projected. The fact that a former senior commander, Sirwan Barzani, has been sued and now faces worldwide collection on a massive judgment in the Iraq Telecom Limited v. Korek (Barzani) case, on allegations of fraud and embezzlement, underscores a deeper problem: the entanglement of family power, military authority, and private enrichment. This overlap is more than an internal dispute; it has become a compliance nightmare, inviting continued legal and reputational risk. This includes countless allegations , not specifically addressed by Masrour Barzani and his siblings regarding the conflict of interests with corporations, contracts, and other strong-arm tactics allegedly forcing our U.S. military to pay for over-priced oil controlled by the KDP

Under Masrour Barzani, power has consolidated, even as institutional capacity has weakened. Centralizing power within the KDP may temporarily preserve control, but it accelerates longterm isolation. Washington does not need to declare the leadership illegitimate to act as if it is. It requires only to conclude that continued reliance produces more risk than reward

The Kurdish people are also facing an artificial dynastic succession and the "Prince" problem created by Masrour Barzani. Nothing underscores illegitimacy more starkly than the optics of assumed dynastic succession. Increasingly evident is the emergence of a nascent heir, Masrour's son, whose public persona oscillates between aspirational celebrity culture through Instagram posts of models and ex-flings, and performative gestures toward military leadership. Curated media exposure, including drive-by associations with elite institutions such as Sandhurst, appears designed to signal princely succession and entitlement rather than earned authority. The international community read this not as continuity, but as warning. Proximity to venerable institutions does not confer legitimacy; it invites scrutiny. Succession framed as inheritance amid unpaid soldiers, detained journalists, and striking civil servants is not stability. It is a spectacle

The Convergence Model theory has become reality. When aid can no longer be defended, when exposure is sustained, when insiders and courts begin to close ranks around evidence, and when domestic legitimacy collapses, the alliance itself becomes the liability. At that point, continued support no longer signals stability or strategy, it signals complicity. History is also unambiguous on this: regimes that hollow out their own institutions while external patrons look away do not endure, and neither does the credibility of those who enable them. The responsible course is not delay or denial, but disengagement, accountability, and recalibration. The United States does not lose influence by withdrawing from failed models of governance; it loses influence by clinging to them after their failure is undeniable

Mattie Moore is a writer, commentator, and cyber consultant. She holds a Master's of Science in Cybersecurity Technology and Policy and a degree in Political Science. She has been published in the Financial Times, Business Insider, The Daily Caller, The Miami Herald, and in academic journals. She is the author of an upcoming 2026 book, Despots and Demons. She was the Republican nominee for Congress in California in 2010

ئەو بابەت و هەواڵانەی کە ناوی نووسەرەکانیان دیار و ئاشکرایە، تەنیا
نووسەرەکەی بەرپرسیارە، نەک تەڤداپرێس

Mattie Moore