دەقی گفتوگۆی بنکۆڵکاری: چەکی سایبەری، کۆمپانیا وەهمییەکان و ململانێی یاسایی ٤٦٠ ملیۆن دۆلاری

بن جەمیل: خەیاڵی چەکێک بکە کە ئەوەندە بەهێز بێت، بتوانێت بەتەواوی کۆنتڕۆڵی مۆبایلە زیرەکەکەت بکات بەبێ ئەوەی تۆ تەنانەت کرتە (Click) لەسەر یەک لینکیش بکەیت، یان تەنانەت نامەیەکیش بکەیتەوە

ماتیا مۆر: واتە زیڕۆ-یووزەر ئینتەرئەکشن (هیچ کارلێکی بەکارهێنەری ناوێت)؟

بن جەمیل: ڕێک وایە. ئێستا خەیاڵی ئەوە بکە دەزگایەکی هەواڵگری بیانی ئەو چەکەت لێ بکڕێت، نەک لە کۆبوونەوەیەکی نهێنی نیوەشەودا لەسەر پردێکی تەمومژاوی، بەڵکو لە ڕێگەی کۆمپانیایەکی ئاسایی (LLC) کە لە ماڵێکی ئاسایی لە گەڕەکەکانی ڤێرجینیا تۆمار کراوە

ماتیا مۆر: ئەمە شتێکی سەیرە کە مرۆڤ بیری لێ بکاتەوە

بن جەمیل: بەڕاستی وایە. ئەمڕۆ ئێمە وردەکاریی سکاڵایەکی یاسایی فیدراڵی ٤٦٠ ملیۆن دۆلاری دەخەینە ڕوو، کە بەتەواوی پەردە لەسەر ئەوە لادەبات کە سیخوڕی مۆدێرن چۆن کار دەکات

ماتیا مۆر: ئەمە پێناسەی تەواوەتی "خۆشاردنەوە لەبەرچاوە. واتە ئێمە لەو کەشە سینەماییەی فیلمەکانی جەیمس بۆند دوور دەکەوینەوە و دەچینە ناو جیهانە لێڵەکەی هەواڵگریی بیرۆکراتییەوە؛ جیهانێک کە بە کاغەز، کۆمپانیا وەهمییەکان و فایلی (PDF)ی دادگاکان دەورە دراوە

بن جەمیل: ئێمە کۆمەڵێک سەرچاوەی زۆر سەرنجڕاکێشمان لەبەردەستە، سەرەکیترینیان سکاڵایەکی یاسایی شارستانی فیدراڵیی ٢٨ لاپەڕەییە کە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٦ لە دادگای باشووری نیویۆرک تۆمار کراوە

ماتیا مۆر : زۆر نوێیە

، هەروەها دەقی سوێندخواردنی بن جەمیل: بەڵێ زۆر بەلگەی گرنگمان لەبەردەستە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کانوونی دووەمی ٢٠٢٥. ئەرکی ئێمە ئەمڕۆ ئەوەیە ئەم بەڵگەنامانە شی بکەینەوە بۆ ئەوەی بزانین چۆن مامەڵەیەکی بازرگانی لەسەر تەکنەلۆژیایەکی پێشکەوتووی سیخوڕی مۆبایل، گۆڕا بۆ تۆمەتی سیخوڕی نێودەوڵەتی، هەبوونی بریکاری بیانی تۆمارنەکراو، و تەنانەت بەکارهێنانی سیستەمی یاسایی ئەمریکا وەک چەک

ماتیا مۆر: بۆ تێگەیشتن لە گرنگی ئەم سکاڵایە، دەبێت لە سەرەتای مامەڵەکەوە دەست پێ بکەین. بەڵگەنامەکان کەسێکمان پێ دەناسێنن بە ناوی "عەفان شێروانی". ئەو تەنها خاوەنی کۆمپانیایەکی ڤێرجینیایە بە ناوی (ASO LLC). بەپێی وتەکانی خۆی، لە پاییزی ٢٠٢٢ پەیوەندی بە بازرگانێکی نیویۆرکەوە کردووە بە ناوی "بێنجامین میل" کە کۆمپانیای (HSS Development Group) بەڕێوە دەبات.

بن جەمیل: با ئەمە ڕوون بکەینەوە، چونکە خوێندنەوەی گەواهیدانەکەی شێروانی زۆر سەیرە. ئەو دان بەوەدا دەنێت کە کۆمپانیاکەی تەنها یەک کەسە (خۆی). لە ٢٠١٧ دوای بردنی ڤیزای تیروپشک هاتووەتە ئەمریکا و ئەم کۆمپانیایەی وەک "ڕاوێژکاری تەکنیکی" دامەزراندووە. بەڵام ئەو بەدوای شتێکی زۆر تایبەتدا دەگەڕا. بە "میل"ی وتووە کە پێویستی بە تەکنەلۆژیایەکە بۆ هاککردنی هەردوو سیستەمی iOS و Android

ماتیا مۆر: کە ئەمە "خەونی گەورە"ی سیخوڕی سایبەرییە. شێروانی گەواهیدانی داوە کە پەیوەندییەکی حکومی، بە دیاریکراوی بەڕێوەبەری ئایتی حکومەتی هەرێمی کوردستان (KRG)، کە وەک "مستەر بارزانی" ئاماژەی پێ کردووە، داوای ئەم توانایەی لێ کردووە. ئەمەش دەبێتە هۆی کۆبوونەوەیەک لە نیویۆرک لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، کە تێیدا بێنجامین میل تەکنەلۆژیای "Intellez Zero-click" نمایش دەکات

بن جەمیل: با لێرەدا کەمێک ڕابوەستین، چونکە میکانیزمی ئەم تەکنەلۆژیایە ترسناکە. زۆرجار خەڵک بە هەڵە لە "سپایوێر" (Spyware) تێدەگەن و وەک ڤایرۆسێکی ئاسایی دەبینن

ماتیا مۆر: ڕاستە، خەڵک وا دەزانن دەبێت لینکێک دابگریت

بن جەمیل: بەڵام زیڕۆ-کلیک جیاوازە. وەک دزێک وایە کە کێشەیەکی بچووک لە بینای خانووەکەتدا دەدۆزێتەوە کە تەنانەت ئەندازیارەکەش نایزانێت. بەبێ ئەوەی دەست لە قفڵەکە بدات، دەچێتە ژوورەوە و فایلەکانت دەپشکنێت بەبێ ئەوەی تۆ هەستی پێ بکەیت. مۆبایلەکەت تەنها نامەیەکی نەبینراو یان پەیوەندییەکی بێدەنگی بۆ دێت و تەواو، کۆنترۆڵی مۆبایلەکە دەکەوێتە دەست ئەوان

ماتیا مۆر: بەدەستهێنانی ئەم تەکنەلۆژیایە هەرزان نییە. بەپێی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە، تەنها بۆ ئەوەی "میل" نمایشێکی ڕاستەوخۆ (Demo) بکات، داوای ٦٠ هەزار دۆلاری پێشەکی کردووە

بن جەمیل: تەنها بۆ نمایشەکە؟ ئەی چۆن نمایش دەکرێت؟

ماتیا مۆر: لۆجستیاتەکەی زۆر توند بووە. بۆ ئەوەی بیسەلمێنن کە تەکنەلۆژیاکە کار دەکات، تیمێکی پێنج کەسییان ناردووە بۆ هەولێر لە هەرێمی کوردستان، کە گەشەپێدەری کۆمپانیایەکی باشووری ئەفریقای بە ناوی (Admatech) تێدا بووە. شێروانی تەنانەت هێڵێکی ئینتەرنێتی تایبەتی ١ گێگابایتی لەوێ دابین کردووە تەنها بۆ نمایشەکە

بن جەمیل: ئەمە تێچوویەکی زۆرە تەنها بۆ نمایشکردنی کاڵایەک. ئەگەر نمایشەکە سەرکەوتوو بوایە، نرخی گرێبەستەکە دەگەیشتە ١٠.٧ ملیۆن دۆلار. لێرەدا پرسیارەکە ئەوەیە: چۆن ڕاوێژکارێکی تەنها کە لە ڤێرجینیا دەژی، ١٠ ملیۆن دۆلاری هەیە بۆ کڕینی چەکی سیخوڕی؟

ماتیا مۆر: ئەمە ئەو پرسیارەیە کە سکاڵاکە وەڵامی دەداتەوە. سکاڵا فیدراڵییەکە دەڵێت کۆمپانیای (ASO LLC) کۆمپانیایەکی ڕاستەقینەی تەکنیکی نییە، بەڵکو تەنها "پەردەیەک"ە (Shell Company) کە لەو ماڵەی ڤێرجینیاوە کار دەکات بۆ بەرژەوەندی حکومەتی هەرێمی کوردستان و بە دیاریکراوی بنەماڵەی بارزانی. سکاڵاکە ناوی "مەسرور بارزانی" و "وەیسی بارزانی" وەک سوودمەندانی سەرەکی دەهێنێت

بن جەمیل: سکاڵاکە تەنانەت دەڵێت "شێروانی" و کەسێکی تر بە ناوی "قەسر وزم" (کە لە چاتی واتسئەپدا بە 'جەنەڕاڵ' ناوی هاتووە) سیخوڕی بیانیین. سکاڵاکە "وزم" وەک بەڕێوەبەری سیخوڕیی حکومەتی هەرێم ناو دەبات

ماتیا مۆر: لێرەدا لایەنە یاساییەکە زۆر جدی دەبێت. چونکە سکاڵاکە تەنها ئەو کەسانە ناکاتە ئامانج، بەڵکو پارێزەرە ئەمریکییەکانیشیان (جۆناسان مۆر، تیۆدۆر کیتێلا و جێفری گریلسهایمەر دەگرێتەوە. تۆمەتبار دەکرێن بەوەی وەک بریکاری بیانی خۆیان تۆمار نەکردووە پێشێلکردنی یاسای ئەمریکایان کردووە  

بن جەمیل: بەڵام پارێزەر بۆی هەیە بەرگری لە بریکارەکەی بکات، کەی بوونەتە بریکاری بیانی؟

ماتیا مۆر: سکاڵاکە دەڵێت ئەوان تەنها پارێزەر نەبوون. دەڵێت پارێزەر "جۆناسان مۆر بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ خزمەتگوزاری دارایی بۆ بارزانییەکان کردووە، وەک پارەدان بە کارتە بانکییەکانیان و کردنەوەی هەژماری بانکی. ئەمە کارێکی یاسایی ئاسایی نییە. کاتێک پارێزەر کار بۆ حکومەتێکی بیانی دەکات بۆ شاردنەوەی ناسنامەیان، دەبێت لە ژێر یاسای FARA خۆی تۆمار بکات

بن جەمیل: واتە تۆمەتەکە ئەوەیە کە ئەوان مۆڵەتی پارێزەرییان وەک قەڵغانێک بەکارهێناوە بۆ ئەنجامدانی کاری ئیداری و هەواڵگری بۆ حکومەتێکی بیانی لەناو خاکی ئەمریکادا. ئەی چی ڕوویدا لە کاتی نمایشەکە لە هەولێر؟

ماتیا مۆر: بەپێی سکاڵاکە، نمایشەکە زۆر بە خراپی کۆتایی هاتووە. دەڵێت بەرپرسانی حکومەتی هەرێم کاتێک هێزی پرۆتۆکۆڵێکیان بینیوە بە ناوی  Gatekeeper، هەوڵیان داوە بە فیزیکی تەکنەلۆژیاکە بدزن. "رێین نۆکس" کە گەشەپێدەرێکی ئەفریقی بووە، دەڵێت ناچار بووە سێ جار هۆتێلەکەی بگۆڕێت چونکە هەڕەشەی کوشتنی لێ کراوە

بن جەمیل: واتە ویستوویانە "میل" وەلا بنێن و ڕاستەوخۆ تەکنەلۆژیاکە لە کۆمپانیا ئەفریقییەکە بکڕن؟

ماتیا مۆر: بەڵێ، و دەڵێن بڕی ٣٦٠ هەزار دۆلاریشیان وەک "بەرتیل" داوە. "میل" دەڵێت بەهۆی ئەم دەستوەردانەوە ٤٥٠ ملیۆن دۆلار زیانی بەرکەوتووە لە داهاتی جیهانی ئەو تەکنەلۆژیایە

بن جەمیل: بەڵام ئەم کێشەیە چۆن گەیشتە دادگای نیویۆرک؟

ماتیا مۆر: چونکە "میل" بێدەنگ نەبوو. دەستی کرد بە کۆکردنەوەی بەڵگە دژیان. لە بەرامبەردا، پارێزەرە ئەمریکییەکانی بارزانی لە دادگایەکی نیویۆرک داوای دەستگیرکردنی "میل"یان کرد بە تۆمەتی "سووکایەتیکردن بە دادگا". "میل"یش ئێستا سکاڵای لێ کردوون کە ئەوان دەسەڵاتی دادگای ئەمریکایان بەکارهێناوە بۆ ترساندنی ئەو، تاوەکو نەتوانێت لە دۆسێیەکانی تری دژی بارزانییەکان لە واشنتۆن و دێلاوێر شایەتی بدات (کە تۆمەتی تیرۆر و سپیکردنەوەی پارەیان لەسەرە)

بن جەمیل: کەواتە ئەمە تەنها کێشەیەکی بازرگانی نییە، بەڵکو تۆمەتی خاوکردنەوەی یاسا بەکارهێنانی دادگای ئەمریکایە وەک چەکێکی هەواڵگری

ماتیا مۆر: ڕێک وایە. ئەمە پێی دەوترێت ئەوان ویستوویانە "میل" بخەنە زیندانەوە تا نەتوانێت شایەتی بدات. تەنانەت نامەی واتسئەپیش هەیە کە دەڵێت: "هەموو شتێک لەبیر دەکرێت ئەگەر نمایشە تەکنیکییەکەمان بدەیتێ"

بن جەمیل: ئەمە زۆر مەترسیدارە. ئەگەر پارێزەری ئەمریکی ئامادە بێت پیشەکەی بخاتە مەترسییەوە بۆ بەرژەوەندی کڕیارێکی بیانی، ئەمە واتای چییە بۆ سیستەمی دادوەری؟

ماتیا مۆر: سکاڵاکە دەڵێت پارێزەرەکان نەڵەتێنراون، بەڵکو بە ئاگاییەوە بەشێک بوون لەو "پیلانە تاوانکارییە". ئەوان دەیانزانی کۆمپانیای ASO وەهمییە و دەیانویست بارزانییەکان لە لێپێچینەوە بپارێزن

بن جەمیل: لە کۆتاییدا، ئەمە وانەیەکی گرنگمان فێر دەکات. سیخوڕی مۆدێرن تەنها لەناو کۆدەکاندایە نییە، بەڵکو لەناو کاغەزە بیرۆکراتییەکانی دادگاشدایە. کاتێک دەزگایەکی هەواڵگری بیانی دەتوانێت خانوویەکی ئاسایی لە ڤێرجینیا بەکاربهێنێت بۆ کڕینی چەکی سایبەری و پاشان دادگای ئەمریکا بەکاربهێنێت بۆ ترساندنی نەیارەکانی، دەبێت بپرسین: کێ چاودێری کڕیارە ڕاستەقینەکانی ئەم چەکە دیجیتاڵییە مەترسیدارانە دەکات؟