وتار
کورد و کارەساتی سەرکردایەتیچەتەگەری لە نێوان کەلەڕەقی و گەمژەیی
Tuesday, 04.14.2026, 11:37 AM
بەدبەختی کورد لەوەدایە کەلە رەقێکی وەکو مسعود بارزانی و گەمژەێکی وەکو پاڤیل تالەبانی نوێنەرایەتی کورد دەکەن ئەو وێنەی سەرەوە وێنەیەکی تاڵ و پڕ لە بێئومێدی لە واقیعی سیاسی کورد لە عێراقدا دەکێشێت. وێنەیەک کە تێیدا سەرکردایەتی کورد نەک تەنها نوێنەرایەتییەکی شایستەی گەلەکەی ناکات بەڵکو بەهۆی ململانێی شەخسی و بەرژەوەندییە تەسکەکان کارەسات بە دوای کارەساتدا بۆ کورد دەهێنێت.
ئەمە تەنها ڕەخنەیەک نییە لە کردارەکانی ئەم سەرکردە چەتانە، بەڵکو هاوارێکە لە دۆخێکی نائاسایی کە گەلی کورد باجەکەی دەدات.
ئەوەی جێگەی سەرنجە ئەو دۆخەی ئێستا بەرهەمی دوو جەمسەری دژ بەیەکی سەرکردایەتییە کە بە وەسفی کەلەڕەق و گەمژە دێنە ئاراوە.
کەلەڕەقی کەسی و بێباکی بە چارەنووسی گەل لە لایەک و گەمژەیی و نەزانین لە سیاسەت و داهاتوو بینی لە لایەکی تر.
سەرۆک کۆماری کارتۆنی و لەدەستدانی کەرکوک بەڵگەی بێدەسەڵاتی و بێئومێدی
ئەمە بە روونی ئاماژە بەوە دەکات کە چۆن پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق کە پۆستێکی رەمزییە و دەبوو هێمایەک بێت بۆ یەکڕیزی کورد و دەستکەوتەکانی کراوەتە قوربانی ململانێی شەخسی و بەدەستهێنانی پۆستی کارتۆنی لەسەر حیسابی دەستکەوتی نیشتمانی.
ئەو رێکەوتنەی یەکێتی لەگەڵ هەندێک لایەنی شیعە و سوننە بەتایبەت حەلبووسی نەک تەنیا پۆستەکەی زیاتر کارتۆنی کردووە بەڵکو بووەتە هۆی لەدەستدانی پارێزگاری کەرکوک و دانی بە تورکمان.
ئەمە لووتکەی بێهێزی و ریسواییە کە یەکێتی و پاڤێڵ تاڵەبانی تێی کەوتوون دەستکەوتێکی رەمزی لە بەرامبەر لەدەستدانی خاک و دەسەڵاتێکی گرنگ ئەمە جیاوازی نێوان سیاسەتی ستراتیژی و چەتەگەریی سیاسی نیشان دەدات.
لەم بەرامبەرەشدا، پارتی و کەلەڕەقی مەسعود بارزانی بە سیاسەتی یان من یان هیچ کەسێک هاوپەیمانی لەگەڵ دوژمنانی دوێنێی کورد وەک نووری مالیکی و خەمیس خەنجەر بەستووە.
ئەم هاوپەیمانییە کە من پێناسەی دەکەم بە سیاسەتی کیلابی نە تەنها پۆستی سەرۆک کۆماری زیاتر کارتۆنی کردووە بە هەبوونی جێگرێکی سوننەی عەرەب بەڵکو یەکێتیشی ناچار کردووە بە لەدەستدانی پارێزگاری کەرکوک واتە هەردوو لایەن لە پێناو ململانێی یەکتری بەرژەوەندی گەلی کوردیان کردووەتە قوربانی.
زیانەکانی شەڕقۆچی نێوان کەلەڕەقی و گەمژەیی بۆ کورد:
ئەم شەڕقۆچ و ماڵشکاندنەی نێوان دوو لایەنی سەرەکی حوکمڕانی کورد زیانێکی زۆر گەورەی بە گەلی کورد گەیاندووە و دەیگەیەنێ لەوانە:
١- لەدەستدانی کەرکوک و ناوچە دابڕاوەکان: گەورەترین زیان لەدەستدانی دەسەڵاتی کوردییە لە کەرکوک و کرانی بە قوربانی ململانێی حیزبی ئەمە نەک تەنها دەستکەوتێکی مێژوویی و ستراتیژی کوردە بەڵکو سیمبوڵی ناسنامەی نەتەوەیی کوردە کە ئێستا خراوەتە ژێر مەترسییەوە.
ئەی هەر ئێوە نەبوون یەکێکیان دەتانەوێت دلی کوردستان ئەوەی تر دەبووت قودسی کوردستان
٢- بێهێزکردنی پێگەی کورد لە بەغدا:
پۆستی سەرۆک کۆماری کارتۆنی بە بێ هەژموونی راستەقینە و بێ یەکڕیزی ناتوانێت نوێنەرایەتی راستەقینەی کورد بکات ئەمە وایکردووە کورد وەک هێزێکی لاواز و دابەشبوو دەربکەوێت کە توانای بەدەستهێنانی مافەکانی نییە.
٣- لەکیسچوونی دەستکەوتە نیشتمانییەکان: لەبری یەکڕیزی و گرتنەبەری سیاسەتێکی نیشتمانی بۆ پاراستنی مافەکانی گەلی کورد هەردوو لایەن خەریکی ململانێی شەخسی و حیزبین کە بووەتە هۆی لەدەستدانی دەستکەوتە نیشتمانییەکان و لاوازبوونی پێگەی کورد لە ناوچەکەدا.
٤- بەهێزبوونی نەیارانی کورد:
دابەشبوون و ململانێی نێوان لایەنە کوردییەکان دەرفەت دەداتە نەیارانی کورد بۆ ئەوەی زیاتر دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆیی کوردستان بکەن و پێگەی کورد لاوازتر بکەن.
ئەمە رەخنەیەکی توندە لە واقیعی سیاسی کورد. ئەو شەڕقۆچ و ماڵشکاندنەی نێوان کەلەڕەقی و گەمژەیی دوو دیوی یەک سکەی بێباکی و خۆپەرستین کە گەلی کورد باجەکەی دەدات.
تا ئەم دۆخە بەردەوام بێت چاوەڕوانی هیچ دەستکەوتێکی نیشتمانی ناکرێت بەڵکو قووڵبوونەوەی زیاتری قەیرانەکان و لەدەستدانی زیاتری مافەکان چاوەڕوان دەکرێت.
ئەمە بانگەوازێکە بۆ گەل کە چیدیکە قبوڵی ئەم جۆرە سەرکردایەتییە نەکەن و داوای گۆڕانکاری ریشەیی بکەن.
ئەو بابەت و هەواڵانەی کە ناوی نووسەرەکانیان دیار و ئاشکرایە، تەنیا
نووسەرەکەی بەرپرسیارە، نەک تەڤداپرێس
بابەتی تر
ئەیوب بارزانی: هاوڕێ گەورەکان لە هەولێر بەڕێز و سەربەرز دەژین و دادپەروەری نایانگات
ڕەنجدەر گڕاوی: هەولێر پایتەختی ئازادیی بەعسییەکان و زیندانی ڕۆژنامەنووسە بوێرەکان
ڕەنجدەر گڕاوی: کۆنگرەی لەندەن گرەوی کورد لەسەر ئەسپە تۆپیوەکان
دلێر محەمەد نوری: تەکنەلۆژیا و باوەڕ لە پەراوێزی جەنگی ئێراندا!
ڕەنجدەر گڕاوی: کاتێک بارەگاکەی خۆی لێ دەبێتە پینتاگۆن
ڕەنجدەر گڕاوی: ک ن ک و یارانی ئەشکەوت, کاتێک ماستاو شوێنی نیشتمانپەروەری دەگرێتەوە
Mattie Moore: لە دیپلۆماسیدا، ڕواڵەتەکان گرنگن
دلێر محەمەد نوری: با باخچەلی و ئەردۆغان بۆ حەلاوی باس بکەن!
ڕەنجدەر گڕاوی: پەند و وانەکانی ١٩٩١ی باشوور بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان چۆن مێژوو بە دروستی بنووسرێتەوە؟
دلێر محەمەد نوری: کەوتنی ئێران و هیلالی کوردی




