دەگێرنەوە دەلێن لە دۆڵێکی سەوز و پڕ لە پیت و بەرەکەتدا، شارۆچکەیەکی ئاوەدان هەبوو کە کێڵگە، باخ

و دەشتەکانی بژێوی هەموو دانیشتووانەکەیان دابین دەکرد. بەڕێوەبردنی ئەم شارۆچکەیە

و دابەشکردنی ئاو و لەوەڕگاکان بە دەست سێ کەر بوو کە هەموو جڵەوی شارەکەیان

گرتبووە دەست:

کەرە پیرەکە: کە ساڵانێکی زۆر بوو لەناو دۆڵەکەدا خۆی وەک ڕابەر دەبینی و

هەمووان ناچاری ملکەچی ببوون. بەڵام بە تێپەڕبوونی کات، بیرکردنەوەی تەسک ببووەوە و

تەنیا یەک خەمی مابوو: دەسەڵات لە بنەماڵەکەی خۆیدا بمێنێتەوە.

کەرە کوڕەکە: کوڕی کەرە پیرەکە بوو، بێ ئەزموون بەڵام توندوتیژ و خۆپەرست، کە

بڕوای وابوو بە هێز و پێداگری و زەبروزەنگ دەتوانێت هەموو دۆڵەکە کۆنتڕۆڵ بکات.

کەرە ڕکابەرەکە: کەری گەڕەکەکانی ئەودیو ڕووبارەکە بوو، ئەویش بە هەمان شێوە

چاوچنۆک و سەرکێش بوو، بەردەوام بە شوێن هەلی ئەوەدا دەگەڕا بەشی خۆی و ناوچەکەی لە

دەسەڵات زیاتر بکات.

شارۆچکەکە پێویستی بە چاککردنی بەنداو، ڕێکخستنی کێڵگەکان و پاراستنی سنوورەکان لە

گورگە برسییەکان هەبوو. بەڵام کەرە پیرەکە لەجیاتی ئەوەی وەک گەورەیەکی ژیر هەردوو

لایەن کۆبکاتەوە و شارەکە بەڕێوەببەن، بە تەواوی لایەنگریی کوڕەکەی خۆی کرد. هەر

بڕیارێکی نادروست کە کوڕەکەی دەیدا، پیرەکە پەسەندی دەکرد و ڕەوایەتیی پێدەدا.

ململانێی نێوان کەرە کوڕەکە و کەرە ڕکابەرەکە تادەهات توندتر دەبوو:

  - ئاویان لەسەر باخەکانی یەکتر دەبڕییەوە.

  - لەسەر ڕێگاکان باج و سەرانەیان لە ئاژەڵەکانی تر دەسەند.

  - کاتێک کێشەیەک دروست دەبوو، هەر لایەک پەنای دەبردە بەر گورگ و ڕێوییە

   بیانییەکانی دەرەوەی شارۆچکەکە بۆ ئەوەی پشتیان بگرن دژی ئەوی تریان.

کەرە پیرەکە لەبری هێورکردنەوەی دۆخەکە، فیکەی بۆ کوڕەکەی لێدەدا و دەیوت: «ئەم

دۆڵە هی ئێمەیە و نابێت ڕکابەرەکەت پشکی هەبێت». بەهۆی ئەم کێبڕکێ و دەمارگیرییە

کوێرانەیەوە، کێڵگەکان وشک بوون، خەڵکی شارەکە برسی و بێزار بوون، و پەرژینەکانی

شارۆچکەکەش داڕمان. لە کۆتاییدا، گورگ و نەیارەکانی دەرەوە لە دەرفەتەکە کەڵکیان

وەرگرت؛ هێرشیان کردە سەر شارۆچکە لاواز و دابەشبووەکە، هەموو شتێکیان تاڵان کرد و

شارە ئاوەدانەکە بوو بە وێرانەیەکی بێ کەڵک.

بەراوردکاری لەگەڵ دۆخی هەرێمی کوردستان

ئەم چیرۆکە ڕەنگدانەوەی تەواوی واقیعی سیاسی و ململانێی دەسەڵات لە نێوان سەرچەتەکانی کوردایەتی لە هەرێمی کوردستان هەیە لە چەند ڕەهەندێکەوە:

١. کەرە پیرەکە (مسعود بارزانی)

لەم هاوکێشەیەدا، نیشاندەری سەرکردایەتییە تەقلیدی و بنەماڵەییەکەیە کە چەندین

دەیەیە جڵەوی بڕیاری سیاسی لە دەستدایە. لەبری ئەوەی وەک مەرجەعێکی نیشتمانی بۆ

هەموو کورد مامەڵە بکات، تەواوی سەرمایە و مێژووی سیاسیی خۆی خستووەتە خزمەت

پاراستنی هەژموونی خێزانی و پشتگیریکردنی کوڕەکەی.

ئەم جۆرە لایەنگرییە بنەماڵەییە بووەتە هۆی بەرتەسککردنەوەی دەرفەتی گۆڕانکاری و چارەسەری نیشتمانی.

٢. کەرە کوڕەکە (مەسرور بارزانی)

نوێنەرایەتی باڵی دەسەڵاتداری حکومەت و پارتی دەکات لە هەولێر. سیاسەتێکی توند،

مەرکەزی و تاکڕەوانە و دکتاتۆریانە پەیڕەو دەکات کە زۆرجار بە هۆکاری قووڵبوونەوەی قەیرانە

داراییەکان، کێشەی مووچە، و گرژی لەگەڵ بەغدا و لایەنەکانی تر دادەنرێت. پشتئەستوور

بە دەسەڵاتی باوکی، ئامادەی سازش نییە لەگەڵ هاوبەشە سیاسییەکانی ناوخۆدا.

٣. کەرە ڕکابەرەکە (بافڵ تاڵەبانی)

نوێنەرایەتی دەسەڵاتی زۆنی سەوز (سلێمانی) و یەکێتیی نیشتمانی دەکات. ئەویش بە

هەمان نەفەسی کێبڕکێ و سەپاندنی هەژموون، زۆرجار لە ڕێگەی هاوپەیمانێتی لەگەڵ

لایەنە عێراقی و هەرێمایەتییەکان هەوڵی شکاندنی دەسەڵاتی هەولێر دەدات. لە بری

دامەزراوەییبوون، شێوازی دەسەڵاتەکەی زیاتر لەسەر بنەمای هێزی ئەمنی و بەرژەوەندیی

حیزبی بەڕێوەدەچێت.

ئەنجامی ململانێکە بۆ هەرێمی کوردستان

هاوشێوەی وێرانبوونی شارۆچکەکە لە چیرۆکەکەدا:

ململانێی نێوان سەرکردایەتیی پارتی (بە چاودێریی مەسعود بارزانی و جێبەجێکردنی

مەسرور بارزانی) لە لایەک، و بافڵ تاڵەبانی لە لایەکی تر، لە قۆناغی شەڕی سارد و

بەیاننامەوە پەڕیوەتەوە بۆ ئیفلیجکردنی دامەزراوە نیشتمانییەکان و سەپاندنی ئیرادە

بەسەر یەکتریدا. ڕووداوەکانی ئەم دواییەی کاراکردنەوەی پەرلەمان پەردەی لەسەر ئەم

قەیرانە قووڵە لادا:

١. کاراکردنەوەی یەکلایەنەی پەرلەمان لەلایەن پارتییەوە

پارتی دیموکراتی کوردستان هەنگاوێکی تاکڕەوانەی نا بە ڕێکخستنی دانیشتنی پەرلەمان

بەبێ ڕێککەوتنی پێشوەختە لەگەڵ یەکێتی و لایەنە سەرەکییەکانی تر. بە بەشداریی ٥٢

پەرلەمانتار، دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان (ڤالا فەرید وەک سەرۆک، لەگەڵ نوێنەرانی

پێکهاتەکان) هەڵبژێردرا. ئەم هەنگاوە لەلایەن نەیارانیەوە وەک «کودەتایەکی

پەرلەمانی» و بەکارهێنانی دامەزراوەی یاسادانان وەک کەرەستەیەکی حیزبی بۆ سەپاندنی

ئەمری واقیع سەیر دەکرێت؛ بەوەی پارتی نیشانی دا کە ئامادەیە بەبێ شەراکەتی

نیشتمانی و تەوافوق، بڕیار لە چارەنووسی دامەزراوەکان بدات.

٢. پرسی کڕینی پەرلەمانتاران و شێواندنی ئیرادەی دەنگدەر

تەواوکردنی نیسابی یاسایی بۆ کۆبوونەوەکەی پەرلەمان بە بەشداریی چەند

پەرلەمانتارێکی جیاواز لە فراکسیۆنەکانی (یەکێتی، نەوەی نوێ، ڕەوتی هەڵوێست و بەرەی

گەل) ڕوویدا کە بڕیاری بایکۆتی حیزبەکانی خۆیان شکاند:

  - قەیرانی ئەخلاقی سیاسی: پێدانی پارە، ئیمتیازات و بەڵێنی پۆست (کڕینی

   ویژدان و دەنگ) بۆ تێپەڕاندنی نیساب، گورزێکی کوشندەی لە متمانەی خەڵک بە

   پرۆسەی هەڵبژاردن و پەرلەمانتاران وەشاند.

  - لێکترازانی ناوخۆیی حیزبەکان: دەرکەوت کە چەتەکانی کوردایەتی لە ڕێگەی دەسەڵات دەستکەوتە مادی و داراییەکانەوە دەتوانێت درز بخاتە نێو فراکسیۆنە نەیارەکانیشەوە، ئەمەش وایکرد

   هاووڵاتی هەست بکات دەنگەکەی لە سندووقەکاندا بە ئاسانی مامەڵەی پێوە دەکرێت.

٣. پەیامەکەی بافڵ تاڵەبانی و ئەگەری هەڵوەشانەوەی حکومەت

لە کاردانەوەی ئەم هەنگاوەی پارتیدا، پەیامە توندەکەی بافڵ تاڵەبانی ئاڕاستەی

هاوکێشەکەی بە تەواوی بەرەو ئاڵۆزی برد:

  - داننەنان بە شەرعییەتی دانیشتنەکە: سەرۆکی یەکێتی ڕایگەیاند کە دان بەو

   دانیشتنەی پەرلەماندا نانێن و بە کارێکی نایاسایی و خۆسەپێنی دەزانن.

  - کشانەوە لە حکومەت: ڕاگەیاندنی کشانەوەی یەکێتی لە کابینەی حکومەت، ڕاگرتنی

   فەرمیی هاوبەشیی سیاسی و ئیدارییە. هەرچەندە تاڵەبانی جەختی کردەوە لەوەی

   «ناهێڵین یەک دڵۆپ خوێن بڕژێت»، بەڵام بڕیارەکە ڕێگەخۆشکەرە بۆ دروستبوونی دوو

   حکومەتیی فیعلی (دووئیدارەیی ڕەها) کە تێیدا سلێمانی و هەولێر بە تەواوی لە

٤. کێشە بنەڕەتییە کەڵەکەبووەکان بۆ سەر هاووڵاتیان

وەک چۆن لە چیرۆکەکەدا ململانێی کەرەکان بووە هۆی وشکبوونی لەوەڕگەکان و هاتنی

گورگەکان، لە واقیعی هەرێمیشدا ئەم سەرکێشییە حیزبییانەی چەتەکانی کوردایەتی  چەندین کارەساتی بەدوای خۆیدا هێناوە:

  - مەترسیی بڕینی قووتی خەڵک لە بەغدا: پەرتەوازەیی ناوخۆیی و لاوازبوونی

   شەرعییەتی حکومەت لە هەولێر، دەستی بەغدا کراوەتر دەکات بۆ سەپاندنی مەرجەکانی

   لەسەر مووچە و شایستە داراییەکانی هەرێم.

  - داڕمانی چەمکی دەوڵەتداری: کاتێک پەرلەمان لە دەزگایەکی یاسادانانی خەڵکەوە دەبێتە گۆڕەپانی کڕین و فرۆشتنی کورسی و شکاندنی نیساب، دەسەڵاتی دادوەری و حکومەتیش سەنگ و بێلایەنیی خۆیان لەدەست دەدەن.

  - دەستێوەردانی زیاتری ناوچەیی: هەڵوێستی توندی یەکێتی ڕەنگە پاڵی پێوە بنێت

   زیاتر لەگەڵ بەرەی چوارچێوەی هەماهەنگی لە بەغدا و تاران نزیک ببێتەوە بۆ

   هاوسەنگکردنی هێز بەرامبەر هاوپەیمانیی پارتی و ئەنقەرە؛ ئەمەش کوردستان دەکاتە  گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانێیە هەرێمایەتییەکان لەسەر حیسابی ئاسایش و سەروەریی خەڵکەکەی.

کاتێک سەرکردایەتی لە ژیری و بەرپرسیارێتی دادەماڵرێت و دەبێتە بارمتەی دەمارگیریی

بنەماڵەیی و کێبڕکێی کوێرانەی حیزبی، هیچ لایەک براوە نابێت. لەم یارییەدا نە کەس

پێگەی دەپارێزرێت و نە دەسەڵاتی بۆ دەمێنێتەوە؛ تەنها ئەو قەوارەیە لەناو دەچێت کە

بە خوێنی چەندین نەوە بنیات نراوە.

گەورەترین وانەی ئەم مێژووە ئەوەیە: ئەو پەرژینەی خاوەن ماڵ بە دەستی خۆی درزی

تێبخات، ڕێگاخۆشکەرە بۆ هاتنی گورگەکان، و لە کۆتاییدا ماڵەکەش بەسەر سەری خەڵکە

ماندوو و بێتاوانەکەیدا دەڕووخێت.